W Lubomierzu, niewielkim miasteczku na Pogórzu Izerskim, stoi budynek, który przenosi wprost w świat kultowej polskiej komedii. Muzeum Kargula i Pawlaka to miejsce, gdzie można zobaczyć oryginalne rekwizyty z trylogii Sylwestra Chęcińskiego i poczuć atmosferę filmów, które zna każdy Polak. Dom Płócienników z XVI wieku, w którym mieści się ekspozycja, sam w sobie jest kawałkiem historii, a jego lokalizacja tuż przy rynku nieprzypadkowa – to właśnie w Lubomierzu i okolicach kręcono sceny do „Samych swoich”.

Nie jest to wielkie muzeum z rozbudowaną ekspozycją. Pomieszczenia zajmują parter zabytkowej kamienicy, ale to wystarczy, żeby poczuć sentyment do filmów, które od dekad towarzyszą Polakom w święta i niedzielne popołudnia.

Jak powstało muzeum poświęcone Kargulowi i Pawlakowi

Historia tej placówki zaczęła się w 1992 roku, kiedy w Lubomierzu wyszedł pierwszy numer lokalnej gazety o nazwie „Sami Swoi”. Redaktorzy zaczęli zbierać pamiątki związane z filmową przeszłością miasta – zdjęcia, dokumenty, przedmioty pozostawione po ekipie filmowej. W ciągu zaledwie trzech lat uzbierało się tego tyle, że mieszkańcy postanowili stworzyć prawdziwe muzeum.

W 1995 roku, przy wsparciu ówczesnego burmistrza, otwarto placówkę poświęconą trylogii Chęcińskiego. Była to oddolna inicjatywa lokalnej społeczności, która dostrzegła potencjał w filmowym dziedzictwie swojego miasta. Lubomierz nie był przypadkowym planem filmowym – malownicze okolice Pogórza Izerskiego i architektura miasteczka idealnie pasowały do wizji reżysera.

Dom Płócienników, w którym mieści się muzeum, pochodzi z 1595 roku i należy do najstarszych budynków w centrum Lubomierza. Nazwa nawiązuje do cechu płócienników – rzemieślników wytwarzających płótno lniane, którzy odegrali ważną rolę w historii miasta.

Co można zobaczyć w Muzeum Kargula i Pawlaka

Największą atrakcją są autentyczne rekwizyty użyte podczas kręcenia filmów. Na pierwszy plan wysuwa się oczywiście słynny płot – ten sam, przy którym Kargul i Pawlak wymieniali cięte riposty i rozstrzygali sąsiedzkie spory. Fragment tego ogrodzenia można zobaczyć na własne oczy.

Równie kultowy jest karabin, z którego „zamek wylata” – rekwizyt znany z niezliczonych powtórek filmowych scen. Oprócz tego w gablotkach czeka granat do świątecznego ubrania i inne przedmioty, które fani trylogii rozpoznają bez problemu. To nie repliki ani rekonstrukcje – to oryginalne przedmioty, które trzymali w rękach Wacław Kowalski i Władysław Hańcza.

Ekspozycja obejmuje również kostiumy filmowe z wszystkich trzech części trylogii, plakaty, zdjęcia z planu oraz dokumenty związane z produkcją. Wśród unikatów znajduje się umowa z Józefem Jakubowskim, dublerem Władysława Hańczy, oraz pierwsza kopia filmu „Sami swoi”, z której obraz był wyświetlany podczas prapremiery w 1967 roku.

Przed muzeum i w okolicy

Wizyta zaczyna się już na zewnątrz. Przed wejściem stoją charakterystyczne figury przedstawiające Władysława Kargula i Kazimierza Pawlaka – idealne miejsce na pamiątkowe zdjęcie. Obok znajduje się drogowskaz wskazujący kierunki i odległości do różnych miast świata, w tym do Hollywood, co dodaje całości lekkiego, humorystycznego charakteru.

Tuż obok muzeum rozciąga się Zaułek Filmowy – przestrzeń formalnie nienależąca do ekspozycji, ale stanowiąca jej naturalne rozszerzenie. Umieszczono tam tablice pamiątkowe poświęcone ludziom kina związanym nie tylko z „Samymi swoimi”, ale także z innymi produkcjami realizowanymi w Lubomierzu na przestrzeni lat.

Sam Plac Wolności, czyli lubomierski rynek, wielokrotnie pojawia się w kadrach filmu. Spacer po nim po zwiedzeniu muzeum pozwala zobaczyć miejsca znane z ekranu i poczuć się jak w scenerii kultowej komedii.

Lubomierz to jedyne miejsce w Polsce z muzeum poświęconym trylogii o Kargulu i Pawlaku. Mimo popularności filmów, nigdzie indziej nie powstała podobna placówka.

Dla kogo jest to miejsce

Przede wszystkim dla fanów trylogii – tych, którzy cytują dialogi na pamięć i wiedzą, w której scenie pojawia się każdy rekwizyt. Dla nich wizyta w muzeum to sentymentalna podróż do świata ukochanego filmu. Starsze pokolenia z pewnością docenią możliwość zobaczenia autentycznych przedmiotów z produkcji, która towarzyszyła im przez całe życie.

Ale muzeum sprawdzi się też jako punkt wycieczki dla rodzin z dziećmi, szczególnie jeśli młodsze pokolenie miało okazję poznać przygody Kargula i Pawlaka. Ekspozycja jest na tyle kameralna, że zwiedzanie nie zajmuje całego dnia – wystarczy 30-45 minut, żeby spokojnie obejrzeć wszystko i poczytać opisy.

Osoby zainteresowane historią polskiego kina również znajdą tu coś dla siebie. Trylogia Chęcińskiego to nie tylko rozrywka, ale też ważny element polskiej kultury popularnej, a muzeum pokazuje kulisy jej powstawania.

Filmowe dziedzictwo Lubomierza

Muzeum to nie jedyny sposób, w jaki Lubomierz celebruje swoją filmową przeszłość. Co roku odbywa się tu Ogólnopolski Festiwal Filmów Komediowych – wydarzenie, które przyciąga twórców, aktorów i miłośników gatunku. W programie pojawiają się spotkania z gwiazdami kina, koncerty i projekcje kultowych polskich komedii.

Przez całe wakacje na rynku organizowane są pokazy przedwojennych i powojennych polskich komedii, co wpisuje się w klimat miasta i jego związek z kinematografią. To sprawia, że Lubomierz żyje filmem nie tylko w murach muzeum, ale także na ulicach i placach.

Informacje praktyczne – godziny otwarcia i dojazd

Godziny otwarcia: Muzeum czynne jest codziennie w godzinach 10:00-16:00. Warto jednak przed wizytą sprawdzić aktualne informacje, ponieważ placówka może być czasowo zamknięta z powodu prac remontowych lub innych okoliczności.

Ceny biletów: Informacje o cenach najlepiej sprawdzić bezpośrednio w Lubomierskim Centrum Kultury, które zarządza muzeum, lub na miejscu przed wizytą.

Dojazd samochodem: Z autostrady A4 w kierunku Zgorzelca należy zjechać na zjeździe „Złotoryja”, a następnie kierować się przez Twardocice, Sobotę i Pławną Górną do Lubomierza. Muzeum znajduje się przy Placu Wolności, w centrum miasta, więc łatwo je znaleźć.

Ile czasu zarezerwować: Na zwiedzenie muzeum wystarczy około 45 minut do godziny. Jeśli planuje się także spacer po rynku i okolicy, warto dodać kolejne pół godziny. Lubomierz to niewielkie miasteczko, więc można połączyć wizytę w muzeum z krótkim zwiedzaniem centrum.

Adres: Muzeum Kargula i Pawlaka, ul. Wacława Kowalskiego 1, Lubomierz. Lokalizacja tuż przy Placu Wolności ułatwia orientację.

Muzeum to kameralne miejsce, które nie próbuje być czymś więcej, niż jest – skromną, ale autentyczną kolekcją pamiątek po kultowej trylogii. Dla fanów „Samych swoich” to obowiązkowy punkt na mapie Dolnego Śląska, a dla innych – ciekawa ciekawostka, która pokazuje, jak wielką rolę w polskiej kulturze odegrały filmy o zwaśnionych sąsiadach.